Uluslararası Para Fonu (IMF), Orta Doğu ve Orta Asya Bölgesel Ekonomik Görünüm Güncelleme Raporu'nu yayımlayarak bölge ekonomilerine dair güncel beklentilerini paylaştı. Orta Doğu'daki çatışmaların yarattığı jeopolitik risklerin ekonomik faaliyetler üzerindeki baskısı, büyüme tahminlerinin aşağı yönlü revize edilmesine neden oldu. IMF, bölgedeki ekonomik büyümenin bu yıl ciddi bir yavaşlamayla yüzde 1,1 seviyesine gerileyeceğini öngörüyor.
Savaşın Ekonomik Maliyeti ve Tedarik Zinciri Riskleri
Raporda, yılın başında birçok ülkede ekonomik faaliyetlerin hız kazandığı ve enflasyonun gerileme eğilimine girdiği belirtilse de, çatışmaların bölge üzerindeki etkisinin tahmin edilenden daha derin olduğu vurgulandı. Özellikle Hürmüz Boğazı'ndaki aksamalar, petrol ve doğalgaz üretimindeki düşüşler ile hava trafiğinde yaşanan kısıtlamalar, bölge ekonomileri için ani ve zorlayıcı sonuçlar doğurdu.
Çatışmanın başlangıçta bölgesel bir şok olarak değerlendirildiğini ancak kısa sürede küresel bir boyuta ulaştığını belirten IMF, Brent petrol fiyatlarının 100 doların üzerine çıkması ve doğalgaz, gübre gibi temel girdi maliyetlerindeki artışların tedarik zincirlerini daralttığına dikkat çekti. Bu durum, üretim maliyetlerini küresel ölçekte yukarı çeken temel faktörlerden biri olarak öne çıkıyor.
Ülke Bazlı Daralma Beklentileri ve KİK Ülkeleri
Körfez İşbirliği Konseyi (KİK) üyesi petrol ihracatçısı ülkeler için de büyüme tahminlerinde önemli aşağı yönlü revizyonlar yapıldı. KİK bölgesinde büyümenin 2025'teki yüzde 4,4 seviyesinden bu yıl yüzde 2'ye gerilemesi bekleniyor. Ülke bazlı verilere bakıldığında ise tablo şu şekilde şekilleniyor:
- Katar ekonomisinde yüzde 8,6 oranında sert bir daralma öngörülüyor.
- Kuveyt ekonomisinin yüzde 0,6, Bahreyn ekonomisinin ise yüzde 0,5 oranında daralması bekleniyor.
- Buna karşılık Suudi Arabistan, Umman ve Birleşik Arap Emirlikleri'nin sırasıyla yüzde 3,1, yüzde 3,5 ve yüzde 3,1 oranlarında büyüme kaydedeceği tahmin ediliyor.
IMF Orta Doğu ve Orta Asya Departmanı Direktörü Jihad Azour, çatışmaların bölge ekonomileri üzerindeki etkisinin oldukça dengesiz olduğunu ifade etti. Özellikle altyapı hasarları ve üretim kayıpları nedeniyle Katar gibi ülkeler, büyüme tahminlerinde en keskin revizyonlarla karşı karşıya kalan ekonomiler arasında yer alıyor.
Belirsizlikler ve Gelecek Projeksiyonu
Ekonomik görünüme ilişkin belirsizlikler, ateşkesin kalıcılığı ve bölgesel istikrarın yeniden tesis edilip edilemeyeceği gibi kritik faktörlere bağlı olmaya devam ediyor. IMF, 2027 yılı için yüzde 4,8'lik bir toparlanma öngörse de, kısa vadede düşük gelirli ve hassas ekonomilerin üzerindeki baskının artarak süreceği uyarısında bulunuyor. Küresel ekonominin bu denli kırılgan olduğu bir dönemde, bölgedeki istikrarın yeniden sağlanması hem bölgesel hem de küresel ticaret dengeleri açısından hayati önem taşımaya devam ediyor.
