Türkiye Ürün İhtisas Borsası (TÜRİB) Genel Müdürü Ali Kırali, küresel ölçekteki emtia dalgalanmalarının tarımsal üretim maliyetleri üzerindeki baskısını değerlendirdi. İklim krizinin kalıcı etkileri ve savaşların yarattığı tedarik zinciri endişeleri arasında, tarımsal üretimin stratejik değerinin her zamankinden daha yüksek olduğunu belirten Kırali, fiyat istikrarı için kritik uyarılarda bulundu.
Fiyat Müdahalesi Yerine Girdi Desteği
Kırali, tarım piyasalarında yaşanan fiyat artışlarının temelinde mazot ve gübre gibi girdi maliyetlerindeki yükselişin yattığını ifade etti. Savaşın ve lojistik krizlerin tarımsal piyasalara etkisinin çift yönlü olduğunu belirten Kırali, "Bizim her zaman dile getirdiğimiz üzere, tarımda müdahalenin fiyatlar üzerinden ziyade sübvansiyonların girdiler üzerinden yapılmasından yanayız. Mazot ve gübrede sağlanacak sübvansiyonlar, nihai fiyat artışlarını yumuşatacaktır" değerlendirmesinde bulundu.
Türkiye'nin stratejik ürünlerde kendine yetebilen bir yapıda olduğunu vurgulayan Kırali, kısa ve orta vadede tedarik sorunu beklemediklerini belirtti. Özellikle buğday ve şeker gibi ürünlerde küresel dalgalanmalara rağmen depoların dolu olduğunu ve mevsimsel yağışların verimli bir sezon beklentisini desteklediğini sözlerine ekledi.
Dijital Gözetim ve Bölgesel Borsa Hedefi
TÜRİB, piyasa manipülasyonlarını önlemek amacıyla yapay zeka destekli Algoritmik Tespit ve İzleme Platformu (ATİP) ile denetimlerini sıkılaştırıyor. Lisanslı depoculuk sisteminin şeffaflaşması adına bağımsız denetim mekanizmalarının devreye alındığını belirten Kırali, çiftçinin ve tüccarın ürün güvenliğinin öncelikli olduğunu vurguladı.
Öte yandan, Türkiye'nin tarım ticaretinde bölgesel bir merkez olma hedefi doğrultusunda önemli adımlar atılıyor. Mayıs ayında hayata geçmesi planlanan uluslararası ürün piyasası projesi ile antrepolardaki ürünlerin dolar ve euro bazında ticaretinin yapılması hedefleniyor. Ayrıca, katılım finansmanında yurt dışına bağımlılığı azaltmak amacıyla Teverruk Piyasası'nın yerli altyapı ile devreye alınması için çalışmaların sürdüğü belirtildi.
Tarımsal üretimin sürdürülebilirliği, yalnızca bugünün değil, geleceğin gıda güvenliği açısından da en kritik başlık olmaya devam ediyor. Üreticinin üzerindeki maliyet yükü hafifletilmeden, piyasadaki fiyat dalgalanmalarını kalıcı olarak yönetebilmek oldukça zor görünüyor.
