Küresel emtia piyasaları, Orta Doğu'daki jeopolitik gerilimlerin tedarik zincirleri üzerinde yarattığı baskıyla sarsılmaya devam ediyor. Bu durumun en belirgin yansımalarından biri, sanayinin temel girdilerinden olan alüminyum fiyatlarında yaşandı. Londra Metal Borsası (LME) verilerine göre, alüminyumun ton başına fiyatı bir ay içerisinde yüzde 10,4 oranında değer kazanarak son iki yılın en hızlı aylık yükselişini gerçekleştirdi.
Arz Kesintileri Fiyatları Tetikliyor
Şubat ayında 3.140 dolar seviyelerinde seyreden alüminyumun ton fiyatı, arz kaynaklı endişelerin derinleşmesiyle birlikte Mart ayında 3.467 dolara kadar tırmandı. Küresel alüminyum üretiminin yaklaşık yüzde 10'unun Basra Körfezi bölgesinde yoğunlaşması, bölgedeki lojistik ve üretim aksamalarını doğrudan fiyatlara yansıtıyor. Hürmüz Boğazı'ndaki riskler ve kritik üretim tesislerinin hedef alınması, piyasadaki "arz açığı" beklentisini güçlendiriyor.
Bölgedeki başlıca üreticilerde yaşanan kapasite düşüşleri, piyasadaki dengeleri değiştiriyor:
- Emirates Global Aluminium (EGA): Tesisin yıllık 200 bin tonluk arz fazlası durumundan, gelecek yıl yaklaşık 1,3 milyon tonluk arz açığına düşebileceği öngörülüyor.
- Qatalum (Katar): Kapasite kullanımı yüzde 60 seviyelerine geriledi.
- Alba (Bahreyn): Küresel arzın yüzde 2'sini karşılayan tesis, 14 Mart itibarıyla kapasitesinin yüzde 19'unu oluşturan üretim hatlarını durdurdu.
Küresel Talep ve Gelecek Beklentileri
Çin başta olmak üzere dünya genelinde sanayi talebinin canlı kalmaya devam etmesi, arz kısıtlarıyla birleştiğinde fiyatlar üzerinde yukarı yönlü bir baskı oluşturuyor. Yılbaşından bu yana yüzde 15,7 oranında değer kazanan alüminyum, geçtiğimiz ay 3.546 dolar ile Mart 2022'den bu yana görülen en yüksek seviyeleri test etti. Mozambik'teki Mozal izabe tesisinin bakıma alınması gibi bölgesel gelişmeler de arz tarafındaki kırılganlığı artırıyor.
Mevcut tablo, emtia piyasalarının jeopolitik risklere karşı ne kadar hassas olduğunu bir kez daha kanıtlıyor. Üretim tesislerindeki kapasite kayıplarının telafi edilip edilemeyeceği ve küresel lojistik hatlarının ne ölçüde stabilize edileceği, önümüzdeki dönemde alüminyum fiyatlarının yönünü belirleyecek temel faktörler olmaya devam edecek. Yatırımcılar ve sanayiciler, arz tarafındaki bu daralmanın fiyatlar üzerindeki kalıcı etkisini yakından izlemeyi sürdürüyor.
